Snel zoeken


Uitgebreid zoeken

Twentse krentenwegge

Jaarlijks verschijnen er honderden nieuwe consumentenproducten. Honderden verdwijnen ook weer geruisloos. Bij sommige producten ligt dat heel anders. Die blijken er al eeuwen te zijn en ze zijn wezenlijk dezelfde gebleven. Voedingsmiddelen die de tand des tijds doorstaan, deugen kennelijk. Anders waren ze reeds lang verdrongen door iets anders. Vaak zijn het heerlijkheden die verweven zijn met onze geschiedenis of ze zijn gekoppeld aan tradities. De krentenwegge is zo'n lekkernij.
Wie in het oosten van het land te gast is, wordt vaak onthaald met zo'n langwerpige snede vers brood, rijkelijk gevuld met krenten en rozijnen en besmeerd met roomboter. Het oosten lijkt ook de geboortegrond van deze traktatie. Het wigvormige brood, waaraan het zijn raam wigge of wegge dankt (weggi is oud-Saksisch voor wig), is van oorsprong een geschenk dat de buren brachten bij de geboorte van een kind.
In Twente groeide de krentenwegge uit tot een symbool van noaberschap (de burenhulp). 'Met 'n kromme arm goan', heette het als men met een versgebakken krentenbrood onder de arm naar de buren ging als reactie op de blijde boodschap. En iedereen deelde er in mee. Want zowel de gulle gever als de andere gasten kregen een stuk mee naar huis. In Twente is het aanbieden van een krentenwegge bij geboortes een oeroude traditie, zeker bij de eerstgeborene. Dit aanbieden gaf blijk van hechte gemeenschapszin. De hele dorps- of buurtgemeenschap was er dan ook bij betrokken. Er werden rijmpjes geschreven op kraamvrouw, kraamheer en de net geborene. Op een afgesproken dag en uur haalden de mannen het brood bij de bakker op, dat soms wel meer dan vijftig kilo woog, waardoor het op een ladder vervoerd moest worden. Dikwijls werd dan voorop zo`n ladder een ooievaar gezet en hing er achterop een vaatje brandewijn, bestemd voor de 'wieze moer', die de baby er vervolgens volgens oude traditie mee moest wassen, maar de drank vaak ook voor eigen gebruik benutte. Eenmaal bij het huis van de boreling aangekomen hief de kraamheer vol trots de baby in de hoogte. Dit was een belangrijke handeling, want hiermee gaf hij aan het kind als het zijn officieel voor de gemeenschap te erkennen. Maar ook wist hij dat het kind hierdoor automatisch was opgenomen in de vriendschapssfeer van de buurt. Na deze officiële handeling gingen de mannen mee naar binnen en aten van het 'kraamschuddersbrood'.
Het geboortebrood evolueerde in de twintigste eeuw tot een feestbrood. Behalve in Overijssel werd de krentenwegge al snel ook in Gelderland gegeten. Daar noemt men de krentenwegge ook wel pillenwegge of kraamschudderswegge. In Brabant heet het platte krentenbrood krentenmik of krentenstoet. In delen van Limburg spreekt men van pruumkeswek, naar de geweekte vruchtjes die in het deeg worden verwerkt.
Oude Griekse gewoonte
Het toevoegen van luxe ingrediënten is overigens al veel ouder dan de oude boerenspecialiteiten uit het oosten van ons land. Het is bekend dat in het oude Griekenland al noten, vijgen of bessen werden meegebakken. Ons woord krenten is trouwens een verbastering van carenten, wat is afgeleid van corinthen. Dat is weer de naam van de 'druif van Corinthe', de streek waar de vruchten vandaan kwamen. Het is aannemelijk dat de exotische vruchten en kruiden door de kruisvaarders werden meegenomen naar ons land.
Daarna moet het eeuwen hebben geduurd tot men op het idee kwam ze aan brooddeeg toe te voegen. Wanneer bakkers precies zijn begonnen met het bakken van het feestelijke krentenbrood, is niet bekend. Wel is bekend dat het aan het begin van deze eeuw gegeten werd als gebak. We zijn hier namelijk nog geen honderd jaar aan de taart. Vermoed wordt dat de oorsprong van allerlei soorten geboortegebak gelegen is in het oud-heidens broodoffer. Het brood, waar allerlei geestenafwerende kruiden als bijvoorbeeld kummel en anijs door werden gemengd, voorkwam, zo wil de volksmond, beheksing.
Wie in het oosten iets te vieren heeft, doet dat, ook nu nog, met een krentenwegge. Wie het bakken van het feestbrood niet zelf in de vingers heeft, gaat naar de bakker. Die bakt, meestal op bestelling, een paar speciale krentenweggen per week. Het geheim van de krentenwegge? Dat schuilt in het bakproces. Evenals roggebrood hoort een krentenwegge te worden gebakken in een oven waarvan de temperatuur al dalende is. Bakkers noemen dat 'bakken bij een afliggende of aflopende oven'. Een krentenwegge wordt gebakken in een bak als voor roggebrood, maar zonder deksel. Het bakproces neemt anderhalf uur in beslag. Sommige bakkers versieren de krentenwegge met een laagje witte glazuur of met jam. Soms worden ze voorzien van een felicitatietekst of een strik.
Tegenwoordig is de krentenwegge niet meer uitsluitend bedoeld als feestbrood, al geeft deze traditionele specialiteit wel een extra feestelijk tintje aan een luxe broodmaaltijd. Men hoeft ook niet helemaal in het oosten op visite te gaan. De bakkers in andere delen van ons land hebben de receptuur inmiddels overgenomen. En die is, zoals voor echt goede producten geldt, niet veranderd.
 

Uw stem telt!

Hoe vaak bezoekt u onze website?

Getting poll results. Please wait...
 
 


Copyright Culinair.net, All Rights Reserved.