Lettergrootte

Snel zoeken


Uitgebreid zoeken

Algemeen: Etiketten-historie

Gedrukte etiketten bestaan al meer dan tweehonderd jaar. In 1798 ontwikkelde Alois Senefelder de techniek van het lithografisch vlakdrukken. Nadien ontstond, in 1826, de meerkleurendruk, terwijl in 1837 de chromolithografie werd uitgevonden. Strikt genomen zou men kunnen stellen dat er al tussen 4000 en 6000 jaar geleden een soort etikettering voor wijn werd toegepast. Dat was onder andere het geval bij de Sumeriërs. Later pasten ook de Egyptenaren, Grieken en Romeinen een bepaalde vorm van etikettering toe en altijd had dit tot doel om het type wijn en de herkomst aan te geven.
Nadat men in de zeventiende eeuw stilaan op het gebruik van wijnflessen overging, werden deze soms voorzien van een ingebrand merk. Niet zelden de initialen van de koper. Tevens werd een begin gemaakt met het aanbrengen van handgeschreven etiketten. De uitvinding van de lithografie maakte het tenslotte mogelijk om (kleur)etiketten in kleine series te vervaardigen. Dit kwam onder andere tot uiting in 1840, toen de eerste postzegel werd gedrukt.
Cyprien Nicolas Gaulon was, in 1818, de eerste lithografische drukker in Bordeaux. In 1829 had hij reeds twaalf persen in bedrijf. Volkomen terecht wordt hij in Bordeaux beschouwd als de grondlegger van de hedendaagse wijnetiketten, die in zijn tijd 'vignettes' werden genoemd. Hoewel er ten tijde van het vervoer van wijn per 'barrique' ook (meestal handgeschreven) etiketten werden gebruikt ontstond de werkelijke noodzaak pas echt op het moment dat de wijn op het château werd gebotteld. Ondanks de classificatie van de Grands Crus in 1855 ligt dat tijdstip voor elk château verschillend en varieert van het einde van de negentiende eeuw. Sommige domaines zijn pas in de zestiger jaren van de twintigste eeuw overgegaan tot het voeren van een etiket op de fles, die voordien gewoon blanco in statiegeldflessen in het eigen woongebied werd verkocht.
Sinds wijlen baron Philippe de Rothschild in 1945 besloot om jaarlijks het etiket van Château Mouton-Rothschild dor een eigentijdse kunstenaar te laten ontwerpen, is de belangstelling voor het etiket toegenomen. Zelfs in die mate, dat veel wijnliefhebbers er toe overgaan om de etiketten te verzamelen. Dat is een zeer loffelijk streven, omdat op die wijze in ieder geval een deel van de geschiedenis van de betreffende wijn wordt bewaard. Het etiket vertegenwoordigt de wijn en zijn maker uit een bepaalde periode, die wordt gereflecteerd in haar eigen stijl en lettertype.
Het etiket vormt overigens, net zoals de fles en de wijn, het beschermde en geregistreerde handelsmerk van de eigenaren van de châteaux vormt. Het zijn alleen zij die gerechtigd zijn het etiket te gebruiken. Het is om die reden dat men soms de vermelding 'specimen' op een etiket gedrukt ziet. Het gaat dan om etiketten die voor promotionele doeleinden zijn uitgegeven, bijvoorbeeld bij handels- of persberichten, om te voorkomen dat ' onverlaten' deze etiketten op een fles met andere wijn zouden kunnen plakken.. Dat is misschien niet altijd even fraai voor de verzamelaar, maar het biedt wel enige bescherming aan de eigenaar van de wijn. Maar bij de meeste verzamelaars heeft het etiket slechts dán waarde, als de inhoud van de bijbehorende fles wijn ook daadwerkelijk is.
Eén van de weinige boeken over etiketten verscheen in 1993 bij Uitgeverij Ton Borghouts BV. 'Les Etiquettes des Grands Crus Classés du Médoc', geschreven door wijlen Cees Kingmans, bevatte een unieke collectie etiketten van 61 in 1855 geclassificeerde châteaux (de alléén van de rode wijnen). Een collectie die mede tot stand kon komen dankzij de welwillende medewerking van de grote châteaux èn van drukkerij Wetterwald in Bordeaux, die haar (stoffige) kelders openstelde voor Kingmans die honderden dozen oude etiketten na mocht pluizen om er oude, geschikte exemplaren uit te halen voor dit boek. Het oudste wijnetiket met jaartal dateert uit 1844 en is van Château Haut Brion, het enige château uit de Graves, dat in 1855 in het Médoc-klassement (zelfs als premier grand cru) werd opgenomen. Maar twee etiketten van château Latour zou het predikaat 'oudste' wel eens te beurt kunnen vallen, maar een datering ontbreekt. Wel is de naam en het adres van de drukker (Lith. de Gaulon Bordx.) op één ervan terug te vinden. Het donkere etiket is waarschijnlijk iets jonger dan de 'balkonscène'.
De drukker, verhuisde in 1858 met zijn bedrijf van genoemd adres. Het is hetzelfde jaar waarvan een aantal gedateerde wijnetiketten van grote châteaux is teruggevonden, onder meer in de kelders van Wetterwald. Aan de hand van de gevonden bijbehorende papieren kon een aantal jaartallen uiteindelijk toch getraceerd worden.
Het ligt in de bedoeling van Ton Borghouts, die het boek samen met Cees Kingmans maakte, om deze collectie van Médoc-etiketten en bijbehorende foto's van de châteaux, in een door hem geactualiseerde vorm en uitgebreid met het klassement van 1855 voor de witte wijnen, in digitale vorm uit te brengen. De gedrukte versie (8000 exemplaren) van het boek over het 'rode' klassement van 1955 is geheel uitverkocht. Wie van de inhoud kennis wil nemen kan hiervoor òf terecht bij (wijn)bibliotheken, of moet naar het wijnmuseum van Bordeaux, waar de hele historie van de wijn, van Romeinen tot nu toe (met veel wassen beelden) wordt gegeven. In de afdeling etiketten staan niet alléén enkele oude drukpersen (van Wetterwald) opgesteld; aan de wanden zijn ook alle (ruim 200) pagina's van dit (viertalige) boek opgehangen.


Uw stem telt!

Hoe vaak bezoekt u onze website?

Getting poll results. Please wait...
 
 


Copyright Culinair.net, All Rights Reserved.