Snel zoeken


Uitgebreid zoeken

DEN BOSCH. Carnavalsmuseum

25-03-2002
Vanaf tweede Paasdag is 'Oeteldonks Gemintemuzejum' bijna dagelijks geopend. Nergens in het land wordt carnaval z gevierd als in Den Bosch, ofwel in carnavalsjargon: 'Oeteldonk'. Het feest kent een rijke historie, die goed bewaard is gebleven. Sterker nog sinds vorig jaar kent men in 's-Hertogenbosch zelfs het 'Oeteldonks Gemintemuzejum'. Het museum toont een ruime collectie aan carnavaleske attributen, prachtige kostuums, affiches, hoofddeksels, maquettes, onderscheidingen en nog veel meer! ! Het nieuwe seizoen start per 1 april a.s. (2e Paasdag). En vanaf 13.11 uur tot 17.11 uur is het Oeteldonks Gemintemuzejum bijna dagelijks geopend. Ook op tweede Pinksterdag is het museum geopend. Op alle overige maandagen, 2e kerstdag, nieuwjaarsdag en carnaval is het museum gesloten.

Maar waar hebben we het eigenlijk over? Het feest dat zelfs ministers uit Den Haag heeft aangetrokken, is het Oeteldonkse carnaval. Dit jaar ontving Oeteldonk de ministers Jorritsma, Netelenbos en Zalm. En wat hebben Jos Kieboom, Ger Neef, Pom van der Elst en Karel Noordzij gemeen, behalve dat zij van het mannelijk geslacht zijn ? Welnu, zij zwaai(d)en als prins Amadeiro de scepter over Oeteldonk en vier(d)en het carnavalsfeest in 's-Hertogenbosch zoals het sinds 1882 gevierd wordt. 120 jaar Oeteldonks carnaval een echte traditie! Deze traditie is zelfs anno 2002 nog steeds in trek en de chte Bosschenaar c.q. 'Oeteldonker' kijkt telkens uit naar het volgend jaar. Overigens, net als vele anderen in de 'zuidelijke' Nederlanden.


Carnavalshistorie gebaseerd op vastenperiode

Vastenavond werd in de zuidelijke Nederlanden en dus ook in 's-Hertogenbosch al in de middeleeuwen gevierd. De huidige carnavalsviering is nog altijd gebaseerd op de oude middeleeuwse traditie van de omgekeerde wereld. Oeteldonk ontsproot in 1882 naar aanleiding van diverse pogingen van zowel de burgerlijke als geestelijke overheid om het typische Bossche feest te verbieden. Drie dagen feesten met dans, zang, eten en drinken, vrdat de veertig daagse vasten begon. Den Bosch staat te boek als n van de oudste grote regionale carnavalscentra van Nederland.

Toen Frederik Hendrik en zijn troepen in 1629 de stad veroverden, was n van de gevolgen, dat de openlijke uitoefening van het katholieke geloof werd verboden. Daarmee werd de 'vastenavondviering ', welke de hervormde bestuurders als 'paapse stoutigheid ' betitelden ook verboden. Het bleef echter heimelijk bestaan. Een nieuwe tijd brak aan op het einde van de 18e eeuw toen met de komst van de Fransen de katholieken hun vrijheid herkregen. Toen bleek dat het carnaval de Bosschenaren in het bloed zat. Een stimulans werd gegeven door de Luikse glasblazers die in de eerste helft van de 19e eeuw als 'gastarbeiders 'in de stad werkzaam waren. Van huis uit kenden zij het straatcarnaval en voerden dat in deze stad in.

In 1881 verscheen er echter een circulaire van de toenmalige bisschop Mgr .Godschalk. In deze circulaire deelde hij mede een veertig uren gebed in te stellen. Doelstelling daarvan was om de Bosschenaren tijdens de vastenavondviering van de straat te houden.

Een aantal gegoede middenstanders kwamen als reactie daarop bijeen en concludeerden, dat het feest veredeld moest worden wilde het blijven bestaan. Daarvoor was wel de medewerking van alle Bosschenaren vereist. Er werd een spel bedacht waarin arm en rijk, jong en oud, zich zouden kunnen vinden. Carnaval moest beschouwd worden als een goedaardige boertige scherts: de toentertijd mondaine stad 's-Hertogenbosch diende daartoe drie dagen lang de vorm van een dorp aan te nemen.

Daarmee was Oeteldonk geboren. Het Oeteldonkse carnaval een volksfeest, dat bol staat van Parodie en kolderieke scherts. De stad werd plattelandsgemeente vol boeren en durskes met aan het hoofd een 'burgervaojer '(burgemeester), compleet met raad, wethouders en een veldwachter. Ze kregen allemaal schertsnamen die verdacht veel van doen hadden met die van notabelen die het bij de carnavalsvierders verbruid hadden. Zo heet de burgemeester van Oeteldonk, Peer van den Muggenheuvel tot den Bobberd, een naam die verwijst naar Den Dungen, de geboorteplaats van Mgr .Godschalk waar de familie een stuk land bezat met de naam 'de Muggenheuvel '. Zo is ook de naam Oeteldonk een voorbeeld van een schertsnaam: 'donk ' betekent een droge plek in het moeras en 'oetel 'zou afkomstig zijn van de naam 'Van den Oetelaar ', een veel voorkomende naam in Den Dungen. Een schertsende verwijzing en dus geenszins een vertaling van 'kikvors ' zoals door sommigen wel eens wordt beweerd. De optocht werd in de beginjaren bekostigd en uitgevoerd door de Oeteldonkse Club, kortweg 'OC' genaamd. De ontwerpen waren van bekende Bossche kunstschilders als Piet Slager jr. De wagens lieten zich veelal aanzien als eenvoudige bouwsels die vooral uitblonken door op het hout aangebracht schilderwerk.


Het Oeteldonks Gemintemuzejum

Gelegen aan het water van de Dieze, stond het voormalige klooster van de Zusters van Orthen, die zich in 1424 in 's-Hertogenbosch vestigden. Tegen de brug van het klooster stond een poortgebouw. Kort na 1945 stortte het door verwaarlozing in en bouwde men een nieuw gebouw met een duidelijk monumentaal karakter. Vooral in de zomer bevindt dit gebouw zich temidden van een idyllische omgeving. Sinds begin 2001, is een gedeelte van het poortgebouw het onderkomen van het Oeteldonks Gemintemuzejum.

Het Oeteldonks carnaval heeft tijdens haar bestaan een schat aan attributen, kostuums, rijtuigen, affiches, maquettes, schilderijen, hoofddeksels, onderscheidingen, foto's en vaandels en nog veel meer opgeleverd. Stuk voor stuk zijn zij zorgvuldig gerestaureerd, geconserveerd en beschreven. Deze veelkleurige historische nalatenschap van dit unieke volksfeest is zelfs een begrip buiten de landsgrenzen en wordt in het museum tentoongesteld. Het museum plaatst de typische lokale viering in een nationaal en internationaal carnavalskader. Voor het internationale kader zijn er in de afgelopen jaren vele attributen verworven van het carnaval uit onder meer Zuid-Amerika, Azi, omringende Europese landen en uiteraard Nederland.

De entreeprijs van het museum bedraagt 2,50 (kinderen tot en met 11 jaar gratis) en voor groepen (minimaa110 personen) 2,=. Voor reserveringen: 073 6130199. Er is een arrangement genaamd 'Het Bossche Pronkjuweel ' verkrijgbaar bij de vaartocht 'De Groote Stroom ' Nachtegaalslaantje 1, 5211 EL 's-Hertogenbosch. Voor reserveringen: tel. 073 6147217.Meer informatie over het museum is te vinden op http://www.gemintemuzejum.org.



Uw stem telt!

Hoe vaak bezoekt u onze website?

Getting poll results. Please wait...
 
 


Copyright Culinair.net, All Rights Reserved.