AUGUSTUS 2012 - Het Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO) bewijst zich keer op keer als een uiterst succesvolle methode om criminaliteit en overlast in winkelgebieden terug te dringen. Voor het slagen van een KVO-project is echter een goed georganiseerde ondernemersvereniging onontbeerlijk en juist die ontbreekt vaak in de meest kwetsbare winkelgebieden. Met pre-KVO biedt het Hoofdbedrijfschap Detailhandel (HBD) nu een oplossing voor dit probleem.
Hendrik-Jan Kaptein, hoofd afdeling Bestrijding Winkelcriminaliteit van het HBD over de aanleiding: ‘Iedereen is het er inmiddels over eens dat de KVO-aanpak prima werkt. In winkelgebieden die werken met KVO zien we aanzienlijk minder criminaliteit en overlast. En niet alleen wij, ook onafhankelijk onderzoek toont dat ondubbelzinnig aan. Probleem is echter dat voor een succesvol KVO-project een goed georganiseerde ondernemersvereniging nodig is. Maar wat je nu vaak ziet is dat juist in de risicovolle winkelgebieden waar de meeste overvallen plaatsvinden, die ondernemersvereniging ontbreekt of nauwelijks functioneert.’


Met pre-KVO biedt het ministerie van Veiligheid en Justitie een oplossing voor dit probleem. Kaptein: ‘Pre-KVO houdt in dat een kwartiermaker van het HBD winkelgebieden die nog onvoldoende georganiseerd zijn of waar onvoldoende onderling vertrouwen is, klaarstoomt om samen aan de slag te gaan. Pre-KVO legt zo de basis voor KVO, maar kan ook prima fungeren als voedingsbodem voor bijvoorbeeld straatmanagement of het realiseren van een ondernemersfonds. In elk gebied kijken we welke concrete maatregel we kunnen uitvoeren om te laten zien dat samenwerken ook echt iets oplevert.’

Pre-KVO in de praktijk
Vaak is het de gemeente die als eerste constateert dat een winkelgebied uit een oogpunt van veiligheid in de versukkeling is geraakt of dreigt te raken en daarom bij het HBD aan bel trekt. Kaptein: ‘De kwartiermaker van het HBD begint met het in kaart brengen van de problemen via een zogenoemde quick-scan. Op het moment dat die inventarisatie compleet is en we het met elkaar eens zijn dat het geschikt gebied is voor een pre-KVO, maken we met de diverse partijen afspraken en gaan we daadwerkelijk aan de slag. De kosten van een dergelijk project bedragen 25.000 euro, het ministerie van Veiligheid en Justitie subsidieert daarvan via het HBD 15.000 euro. Voordat we beginnen verlangen we van de gemeente de toezegging 10.000 euro bij te dragen aan het project, ofwel twee vijfde van de totale kosten. Overigens kunnen ook ondernemers of de eigenaren van winkelgebieden bij het HBD aankloppen als zij menen dat deze aanpak voor hen perspectief biedt en zij hiervoor de financiële middelen hebben.


Vervolgens gaan we concreet aan de slag in het winkelgebied. We concentreren ons eerst op de ondernemers en laten de andere partijen nog even met rust. Onze kwartiermaker moet eerst alle ondernemers in het winkelgebied leren kennen en hun vertrouwen krijgen. Hij inventariseert welke ondernemers eventueel bereid zijn iets extra te doen, bijvoorbeeld deelnemen in het bestuur van de ondernemersvereniging in oprichting. De kwartiermaker moet in deze fase de nodige overtuigingskracht aan de dag leggen, want vaak is sprake van oud zeer, bijvoorbeeld door eerdere projecten die zijn mislukt of wrevel tussen de gemeente en ondernemers of tussen de ondernemers onderling. De kwartiermaker gaat daarmee aan de slag en zoekt oplossingen. Hij zorgt voor de oprichting van een werkgroep die de eerste concrete maatregel begeleidt. Daarna volgt het formeel organiseren van de ondernemersvereniging en het starten van het KVO. Al met al is dat een arbeidsintensief proces en dat maakt het relatief kostbaar.’

Succesvolle pilots
Het HBD heeft pre-KVO in samenwerking met het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) in drie totaal verschillende winkelgebieden beproefd en de methodiek ‘fijn geslepen’, aldus Kaptein. ‘Een daarvan is winkelcentrum Leyweg in Den Haag, een winkelgebied met behoorlijk wat veiligheidsproblemen en een slapendeondernemersvereniging. Als eerste maatregel in het kader van pre-KVO is in het centrum de beveiliging aangepakt. Politie en particuliere beveiligers hebben afgesproken elkaar beter te briefen en intensiever samen te werken. De eerste resultaten zijn al zichtbaar. Er is cameratoezicht gerealiseerd en er zijn meer aanhoudingen, waardoor het vertrouwen van de ondernemers in beveiligers en politie groeit. Winkeliers en publiek voelen zich veiliger. Winkeliers openen hun zaak weer op koopavond. Iets waar ze tot voor kort uit veiligheidsoverwegingen liever vanaf zagen. Burgemeester Van Aartsen heeft de pre-KVO fase feestelijk afgesloten en de doorstart naar een regulier KVO traject is inmiddels gemaakt.
De tweede pilot, de Kinkerstraat is Amsterdam, is een heel ander verhaal. Een 1,2 kilometer lange winkelstraat met veel ondernemers en veel verschillende eigenaren. Een functionerende ondernemersvereniging is er nooit geweest en de ondernemers worden geconfronteerd met veel winkeldiefstallen en overvallen. Hier hebben we als eerste maatregel de website www.thebestofthekinkerstraat.com gebruikt om de boel vlot te trekken. De gemeente Amsterdam heeft daarvoor geld beschikbaar gesteld. De winkeliersvereniging is inmiddels in oprichting en we zijn nu in de fase dat we kunnen doorstarten naar een regulier KVO-project.
Het derde project is de Oude Haagdijk/Haagdijk in Breda, een winkelgebied met twee moeilijk functionerende ondernemersverenigingen zonder samenhang en veel oud zeer tussen ondernemers en gemeente. Ook hier de nodige problemen voor de winkeliers: overvallen, drugs en drank, verpauperde uitstraling en leegstand. Hier hebben we als eerste maatregel ervoor gekozen een aantal van onze eigen HBD-instrumenten in te zetten, zoals het collectief winkelverbod, de HBD-website voor winkelgebieden en SMS-alert. Inmiddels is het proces gestart om de twee verenigingen samen te voegen en is het reguliere KVO-project gestart.
Hoe verschillend de pilots ook zijn, alle drie laten duidelijk zien dat in winkelgebieden waar de boel op slot zit, om welke reden dan ook, het met pre-KVO het mogelijk wordt de zaak weer in beweging te krijgen.’


Kaptein adviseert daarom gemeenten die de problematiek herkennen, maar ook winkeliers en eigenaren van winkelgebieden contact op te nemen met het Hoofdbedrijfschap Detailhandel: ‘We hebben inmiddels het bewijs geleverd dat wanneer je met deze aanpak in een winkelgebied aan de slag gaat, je de veiligheid structureel kunt verbeteren en zo toekomst van het winkelgebied veilig kunt stellen.’
Meer info: Jeroen Wichers, e-mail j.wichers@hbd.nl